Wie zondag na afloop van de
Sint-Antoniusprocessie tijdens het dorpsfeest rondwandelt, krijgt de unieke kans om de pas
gerestaureerde torenhaan van dichtbij te bewonderen.
De kerkfabriek van Achel gaf daarvoor haar toestemming en de stad Hamont-Achel zorgt voor een veilige opstelling. De torenhaan werd door aannemer Dijkmans opnieuw verguld en mag daarom voorlopig niet worden aangeraakt. Binnenkort krijgt hij weer zijn plaats boven op de kerktoren, vanwaar hij opnieuw over Achel zal uitkijken
Unieke kans
De laatste keer dat de Achelse torenhaan op de begane grond te bewonderen was, dateert van 1984, meer dan veertig jaar geleden. Wie hem van dichtbij wil bekijken, krijgt zondag dus een uitzonderlijke gelegenheid. Bovendien gaat achter de torenhaan een rijke symboliek schuil.
De betekenis van een torenhaan is zowel functioneel als spiritueel. Functioneel is het eenvoudig: de haan dient als windwijzer. Zijn bek wijst de richting aan vanwaar de wind komt, iets wat ook vandaag nog gemakkelijk vanop de grond kan worden waargenomen.
Spirituele betekenis
De spirituele betekenis gaat verder. De haan kondigt de nieuwe dag aan en verdrijft de nacht. Hij is traditioneel de eerste die kraait en zo mens en dier wekt.
Op kerktorens symboliseert hij bovendien de oproep tot geloof en waakzaamheid. Hij herinnert de gelovigen aan hun verbondenheid met God en nodigt uit tot deelname aan het kerkelijk leven.
Daarnaast staat de haan symbool voor fierheid, kracht en overwinning. Hij is de onbetwiste leider van het erf, een echte "haantje-de-voorste". Ook in de Franse cultuur heeft de haan een bijzondere betekenis als nationaal symbool.
Niet te vergeten is zijn verwijzing naar de apostel Petrus, die volgens het evangelie driemaal Christus verloochende vóór de haan kraaide. Daarom wordt de haan ook gezien als een symbool van waakzaamheid en bezinning.
Een stukje geschiedenis
De eerste vermeldingen van torenhanen op kerken gaan terug tot omstreeks het jaar 800. Meestal worden ze vervaardigd uit duurzame metalen zoals koper of brons. In hun mooiste vorm zijn ze verguld en vormen ze letterlijk de kroon op de kerktoren.
De Achelse torenhaan weegt ongeveer acht kilogram. Hij is gemaakt uit licht metaal en werd deze week opnieuw vakkundig verguld. De haan bestaat uit twee delen: de rijk uitgewerkte staart werd afzonderlijk bevestigd aan het lichaam.
De huidige torenhaan dateert vermoedelijk van omstreeks 1913, toen de nieuwe kerktoren werd gebouwd. Zijn voorganger, waarschijnlijk afkomstig uit 1758 bij de bouw van de eerste Achelse kerktoren, wordt bewaard in het museum Museum Grevenbroek.
Na zijn korte verblijf op ooghoogte zal de torenhaan opnieuw zijn vertrouwde plaats innemen boven Achel. Van daaruit kan hij, zoals al meer dan een eeuw, waakzaam uitkijken over de hele gemeenschap: van de Kluis tot Quatre-Bras en van de Haag tot de Kiekoet. (Luk Van de Sijpe)