Met gids Marco door de Commanderij

Goossens begon zijn verhaal rond het jaar 1200, toen hier een kleine versterkte waterburcht stond waar de plaatselijke bevolking bescherming kon zoeken. Rond 1460 kwam de site in handen van de Duitse Orde, die de Commanderij verder uitbouwde. De hoeve vormde destijds een eerste verdedigingslinie rond het kasteel, waar het bestuurlijke, politieke en financiële leven zich afspeelde.

Dat het er soms bijzonder rijkelijk aan toeging, blijkt onder meer uit de oesterschelpen die bij opgravingen werden gevonden. Ook hooggeplaatste gasten kwamen er over de vloer. De Commanderij speelde eeuwenlang een belangrijke rol in de ontwikkeling van Gruitrode.

Tijdens de rondleiding werd duidelijk hoe het gemeentebestuur de historische site een nieuwe toekomst wil geven. De gerestaureerde gebouwen krijgen onder meer een toeristisch onthaal, polyvalente vergaderruimtes, een horecazaak en een nieuwe zaal voor culturele activiteiten.

Ook buiten wordt volop gewerkt. Onlangs begon de aanleg van een nieuwe tuin, waarin de typische Oudsbergse landschappen terugkomen: bossen, duinen, akkers en water. De bedoeling is om de Commanderij uit te bouwen tot een ontmoetingsplek én een toegangspoort tot het Nationaal Park Hoge Kempen.

Goossens wees onderweg op tal van historische bijzonderheden, van oude schietgaten en de voormalige paardenstallen tot het vroegere jachthondenpaviljoen, waarin nu openbare toiletten zijn ondergebracht.

Na de rondleiding nam burgemeester Ilse Wevers het woord. Ze bedankte iedereen die bij de realisatie van het omvangrijke project betrokken is, van architecten en aannemers tot medewerkers en partners. Daarbij stond ze stil bij 2012, het jaar waarin de gemeente het kasteel en de bijgebouwen voor een symbolisch bedrag kon verwerven. Wat toen begon als een ambitie om het waardevolle erfgoed te beschermen, groeide uit tot een veel ruimer project waarin cultuur, toerisme en ontmoeting samenkomen. Wevers benadrukte ook het belang van de samenwerking en de financiële steun die nodig zijn om de Commanderij een duurzame toekomst te geven.

Intussen is de restauratie van de gebouwen ver gevorderd en kan de binneninrichting beginnen. Schilderwerken, meubilair, keukens en andere voorzieningen moeten in het voorjaar van 2027 klaar zijn. Het gemeentebestuur mikt op een feestelijke opening vlak voor de zomer. Vanaf 1 september 2027 zouden verenigingen en andere gebruikers er volop terechtkunnen.

Met zijn uitgebreide historische kennis en enthousiasme maakte Marco Goossens duidelijk dat de Commanderij veel meer is dan een verzameling oude gebouwen. Het wordt een plek waar het rijke verleden van Gruitrode en de toekomst van Oudsbergen samenkomen.