In het voorjaar van 2026 werden belangrijke natuurherstelwerken
uitgevoerd aan de Ulfheideloop, een historische beek die de grens vormt tussen Tessenderlo-Ham
en Beringen. Over een lengte van 810 meter werd de waterloop hersteld en op de Grotebeek werd
een regelbare stuw geplaatst. Dankzij deze ingrepen krijgt een waardevol veengebied opnieuw
meer water, waardoor natuurherstel, waterbuffering en klimaatadaptatie hand in hand gaan. Het gebied loopt langs de Paalse Plas en Industriezone West-Limburg ter hoogte van Bioracer.
Na uitgebreid overleg en terreinwerk in dit niet voor recreatie toegankelijk
natuurgebied naast de E313, werd een stuw geplaatst op de Grotebeek en werd het tracé van de
oude Ulfheideloop hersteld. Hiervoor werd 110 m nieuwe beek gegraven en ongeveer 700 m
bestaande Ulfheideloop hersteld op de grens van Beringen en Tessenderlo-Ham. De werken moeten
verdere afbraak van ongeveer 11 ha veen voorkomen. Door het gebied opnieuw te vernatten,
ontstaan bovendien kansen voor nieuwe veenvorming. Veengebieden spelen een belangrijke rol in
de opslag van koolstof en dragen zo bij aan de strijd tegen klimaatverandering. Ook de natuurlijke
broekbossen in de omgeving krijgen hierdoor meer kansen om zich te herstellen en verder te
ontwikkelen.
Water vasthouden
De Grotebeek werd rond de jaren ‘60 aangelegd bij de bouw van de autostrade. Door haar
drainerende werking kwam de oorspronkelijke Ulfheideloop, die vroeger door een actief veengebied
stroomde, droog te liggen.
Dat had belangrijke gevolgen voor het veen. Dit bodemtype bestaat uit eeuwenoude, opgehoopte
organische resten en slaat grote hoeveelheden koolstof op. Wanneer veen uitdroogt en in contact
komt met zuurstof, breekt het af. Daarbij komen grote hoeveelheden CO2 en stikstof vrij. Dit zorgt
ervoor dat de vegetatie verruigt en het waardevolle veen geleidelijk verdwijnt.
Om dit proces te stoppen, was het noodzakelijk om het gebied opnieuw te vernatten. Daarom werd
een stuw geplaatst op de Grotebeek en werden er achter de stuw stroomdeflectoren voorzien in de
vorm van natuurlijke boomstammen. Die vertragen het water en stimuleren een natuurlijker,
meanderend verloop van de beek.
De ingrepen zorgen dat het veen opnieuw nat blijft en verdere afbraak wordt voorkomen. Tegelijk
werkt het veen als een natuurlijke spons. Tijdens natte periodes kan meer water worden
vastgehouden, terwijl dat water tijdens droogteperiodes langer beschikbaar blijft voor de natuur en
omgeving.
Slim waterbeheer
Dit project helpt dus om het watersysteem opnieuw robuuster te maken tegen droogte en het
landschap in te zetten tegen de klimaatverandering.
Een regelbare stuw en stroomdeflectoren zorgen dat de watertafels in het gebied aangepast kunnen
worden. Daarnaast werden vier peilbuizen geplaatst waarmee de grondwaterstanden permanent
kunnen worden opgevolgd.
Door deze monitoring kunnen beheerders het waterpeil afstemmen op de behoeften van het gebied.
Het water wordt opnieuw via de Ulfheideloop richting de veenkern geleid, waardoor de
grondwatertafel stijgt en het natuurherstel wordt ondersteund.
“Met dit project tonen we hoe natuurherstel en slim waterbeheer elkaar kunnen versterken”, aldus
Laura Olaerts, gedeputeerde voor de provincie Limburg en voorzitter van Regionaal Landschap Lage
Kempen. “Door water langer in het landschap vast te houden, beschermen we waardevolle
veengebieden en geven we planten en dieren meer kansen. Tegelijk maken we onze omgeving beter
bestand tegen droogte en wateroverlast. Zo investeren we heel concreet in een klimaatbestendiger
Limburg voor de toekomst.”
Samenwerking met tussen verschillende terreinbeheerders
Om dit project te verwezenlijken kreeg het financiële steun van het ANB via de ProjectSubsidie
Natuur en van de provincie Limburg. De kostprijs van het project was 43.000 euro. Verder kreeg het
project de steun van de stad Beringen en gemeente Tessenderlo-Ham. Door deze integrale
samenwerking kunnen de oorspronkelijke watertafels hersteld worden en kunnen we ons beter
wapenen tegen zowel overstromingsrisico’s als droogteperiode s.