An Moons (Team Voluit) stelde een aantal vragen over de
capaciteit van het onderwijs in Beringen.
"Uit de vierde editie van de Vlaamse capaciteitsmonitor onderwijs, met
een doorkijk tot schooljaar 2030-2031, blijkt dat men voor het gewoon
basisonderwijs geen toenemende capaciteitsdruk verwacht. Dit is ook het
geval in Beringen. Wat het kleuteronderwijs betreft, behoort Beringen
zelfs tot de vijftien gemeenten met de grootste verwachte
capaciteitsoverschotten tegen 2030-2031".
"Dat overschot wordt deels verklaard door geplande investeringen in bijkomende capaciteit, maar ook door de dalende geboortecijfers.
In het gewoon secundair onderwijs is het beeld minder eenduidig. Het einde van de groei zou stilaan in zicht komen, maar tegelijk weten we dat hier het aantal leerlingen historisch hoog is en nog geruime tijd op dat niveau zal blijven. Volgens de capaciteitsmonitor worden vooral binnen het technisch en beroepssecundair onderwijs capaciteitsproblemen verwacht. Beringen behoort daarbij tot de gemeenten waar de grootste absolute capaciteitstekorten worden voorspeld.
In het buitengewoon onderwijs blijft de capaciteitsdruk bijzonder hoog. Beringen behoort tot de onderwijszones waar de grootste absolute tekorten binnen het buitengewoon basisonderwijs worden verwacht, vooral voor type basisaanbod en type 2. Ook in het buitengewoon secundair onderwijs wordt een verdere stijging van de vraag naar plaatsen verwacht. Verschillende Limburgse scholen signaleren ook al langer een toenemende instroom van leerlingen met complexe ondersteuningsnoden, psychische kwetsbaarheden en gedragsproblemen", stelt An Moons.
Daarom de volgende vragen van haar:
1. Hoe is de actuele situatie inzake onderwijscapaciteit in Beringen aan de vooravond van het schooljaar 2026-2027 en in welke mate bevestigt die de tendensen uit de capaciteitsmonitor?
• Zijn er vandaag in Beringen capaciteitstekorten of wachtlijsten in het kleuter-, lager, secundair of buitengewoon onderwijs? Zo ja, waar zijn de knelpunten het grootst?
• Stelt men in Beringen effectief een afnemende capaciteitsdruk vast in het gewone basisonderwijs?
• Hoe voelbaar zijn de voorspelde tekorten in het secundair onderwijs, en meer bepaald binnen TSO en BSO?
• Hoe evolueert de vraag naar plaatsen in het buitengewoon basis- en secundair onderwijs?
2. Welke uitbreidingen van capaciteit zijn momenteel gepland of in uitvoering binnen het onderwijs in Beringen? In hoeverre komen deze al tegemoet aan de verwachte capaciteitsnoden?
Schepen van Onderwijs Ann-Sofie Vanoverstijns (CD&V) gaf een uitgebreid antwoord:
In het gewone basisonderwijs is de capaciteitsdruk de voorbije jaren duidelijk afgenomen als gevolg van de dalende geboortecijfers. Vandaag zien we dat 92% van de aangemelde kinderen binnen het gewone basisonderwijs voor schooljaar 2026-2027 een plaats heeft gekregen in de school van eerste keuze of binnen de opgegeven keuzes. Momenteel zijn er in alle deelgebieden nog vrije plaatsen beschikbaar. Toch blijven er voor bepaalde geboortejaren lokale capaciteitsproblemen bestaan. Zo zijn voor kinderen geboren in 2022 alle plaatsen in Koersel en Stal wel volzet.
1.2. Hoe voelbaar zijn de voorspelde tekorten in het secundair onderwijs, en meer bepaald binnen TSO en BSO?
De capaciteitsproblemen in het secundair onderwijs zijn vandaag vooral voelbaar in 1B. Na de aanmeldingsperiode stonden 58 leerlingen op de wachtlijst voor Spectrumcollege campus Beringen en 10 leerlingen voor campus Paal. Op die wachtlijsten staan niet alleen leerlingen uit Beringen.
Voor de start van de vrije inschrijvingen hadden nog 27 leerlingen uit Beringen geen plaats op school. Deze gezinnen werden gecontacteerd door het LOP, de dienst Onderwijs en het CLB. Intussen is de wachtlijst voor campus Paal weggewerkt en werden de eerste leerlingen van de wachtlijst van campus Beringen opgebeld. De andere leerlingen op de wachtlijst proberen we zo goed mogelijk toe te leiden naar scholen in de omliggende gemeenten, zoals Leopoldsburg, Diest en Tessenderlo.
Daarnaast worden in hogere jaren bepaalde studierichtingen regelmatig volzet verklaard, voornamelijk in richtingen met arbeidsmarktgerichte of dubbele finaliteit waar gespecialiseerde infrastructuur, zoals ateliers, de capaciteit beperkt. De scholen geven ook aan dat een verdere capaciteitsuitbreiding in 1B momenteel niet mogelijk is.
De capaciteitsdruk manifesteert zich dus vooral in bepaalde studierichtingen eerder dan in het volledige secundair onderwijs.
1.3. Hoe evolueert de vraag naar plaatsen in het buitengewoon basis- en secundair onderwijs?
De vraag naar plaatsen in het buitengewoon onderwijs blijft toenemen, zowel in het basis- als in het secundair onderwijs. In het buitengewoon basisonderwijs zijn de capaciteitsproblemen de voorbije jaren sterk gegroeid. Vooral voor kleuters met een type 2-verslag overstijgt de vraag het beschikbare aanbod. Om aan de stijgende vraag tegemoet te komen, heeft De Brug al een derde vestigingsplaats geopend. Op langere termijn worden bijkomende uitbreidingsmogelijkheden onderzocht, al bemoeilijkt de onduidelijkheid rond de verdere uitwerking van het beleid rond ‘scholen voor iedereen’ de langetermijnplanning.
Ook in het buitengewoon secundair onderwijs neemt de vraag verder toe. De grootste druk situeert zich in OV4 en bij leerlingen met een type 3-verslag. Om de stijgende instroom op te vangen werd recent bijkomende infrastructuur in gebruik genomen en werd de capaciteit voor OV4 uitgebreid via de campus van Spectrumcollege in Beringen. Volgens VIBO zijn de mogelijkheden voor verdere uitbreiding in Beringen momenteel echter uitgeput. De algemene tendens is dan ook dat de vraag naar plaatsen in het buitengewoon onderwijs sneller stijgt dan de beschikbare capaciteit.
2. Welke uitbreidingen van capaciteit zijn momenteel gepland of in uitvoering binnen het onderwijs in Beringen? In hoeverre komen deze al tegemoet aan de verwachte capaciteitsnoden?
Het bepalen van de capaciteit is de bevoegdheid van de schoolbesturen. Schoolbesturen geven heel wat drempels aan om capaciteit te verhogen: infrastructuur (praktijklokalen), middelen (toegekend op basis van leerlingenaantal voorgaande schooljaar), personeel (lerarentekort).
Vanuit flankerend onderwijsbeleid spelen we in samenwerking met het LOP een rol om capaciteit te monitoren, capaciteitsproblemen aan te kaarten en overleg tussen de scholen en schoolbesturen te faciliteren. In het LOP basisonderwijs en het LOP secundair onderwijs worden de capaciteitsproblemen besproken en opgevolgd.
Recent was er op 8 juni ook een bijkomend overleg rond de capaciteitsproblemen in de B-stroom in het secundair onderwijs. Hier werden de resultaten van deze capaciteitsmonitor voor secundair onderwijs samen met de scholen besproken. Die capaciteitsmonitor bevat trouwens ook nieuwe info. In voorgaande prognoses werd uitgegaan van een piek in secundair onderwijs rond 2025, maar werd er nadien een daling voorspeld.
Op basis van de meest recente info blijkt nu dat die daling zich in Beringen niet zal doorzetten. Hoe dan ook zullen beide schoolbesturen bekijken of er een capaciteitsverhoging in Beringen mogelijk is.
Wat de capaciteitsproblemen in het buitengewoon basisonderwijs betreft is er nood aan een bovenlokale planning. In Beringen willen we volgend schooljaar wel in kaart brengen welke kinderen met een verslag voor buitengewoon onderwijs nu al worden opgevangen in het gewoon onderwijs.
Ik ben me er zeker van bewust dat niemand blij wordt van dit antwoord. Liefst van al zou ik willen dat élk kind in Beringen een plekje kon bemachtigen op de juiste stoel, in de juiste klas en in de juiste school.
Hoe dan ook kunnen we als lokaal bestuur maar twee dingen doen:
- Onze scholen, die al heel wat inspanningen hebben gedaan, stimuleren om alle mogelijkheden, al dan niet opnieuw, te onderzoeken.
- Én aan de alarmbel trekken, een signaal geven aan onze hogere overheden".