Wie vandaag via de Lozerstraat (België) en Kempenweg (Nederland) de grens tussen Lozen en Weert oversteekt, merkt nauwelijks dat hij een landsgrens passeert. Tot 1 januari 1993 was dat helemaal anders. Aan de grensovergang langs de Zuid-Willemsvaart bevond zich een druk douanekantoor waar vrachtwagens en schepen hun goederen moesten laten controleren en inklaren. Met de invoering van de Europese interne markt verdwenen de grenscontroles en gingen de slagbomen definitief open.
Opvallend is dat douanekantoren vroeger meestal niet pal op de grens lagen. Aan weerszijden bevonden ze zich vaak enkele honderden tot zelfs duizenden meters van de landsgrens. Dat veranderde in 1960, toen België en Nederland een gezamenlijk grenskantoor openden, net op Nederlands grondgebied. Daardoor hoefden schippers nog maar één keer aan te leggen om de nodige formaliteiten af te handelen, wat een flinke tijdswinst opleverde. In die periode voeren dagelijks een zestigtal schepen over de Zuid-Willemsvaart. Ook Belgische expediteurs vestigden zich vlak over de grens om de administratieve afhandeling te vergemakkelijken.
De grenspost kende ook opmerkelijke verhalen. Zo ontsnapten ooit twee apen uit het nabijgelegen recreatiepark Hamonter Water. Douaniers probeerden de dieren te vangen, maar één van hen werd daarbij in de hand gebeten. Uiteindelijk wist de echtgenote van een douanebeambte de apen met wat voedsel in een hok te lokken.
Ook de omgeving zag er vroeger heel anders uit. Langs het kanaal liep slechts een jaagpad waar paarden de schepen voorttrokken. Voermannen konden er uitrusten, eten en ondertussen hun grenspapieren in orde brengen. Sinds de jaren 70 nam het scheepvaartverkeer af door de ingebruikname van de sluizen in Maasbracht, terwijl het wegverkeer net sterk toenam.
Hoewel de douane al meer dan dertig jaar verdwenen is, blijft de voormalige grensovergang De Kempen een plek met een rijke geschiedenis, waar de grens tussen België en Nederland ooit een belangrijk knooppunt vormde voor zowel de weg- als de scheepvaart.
(Bron: Harry Jaspers, Grensovergang De Kempen, in de "Lang Hei" (1995), met dank aan Rik Leyssen)