Onder een stralende lentezon verzamelden zaterdag heel wat geïnteresseerden in
Donderslag, in de
Duinengordel van het Nationaal Park Hoge Kempen. Wat voor velen een vertrouwd wandelgebied is met bossen, heide en vennen, bleek plots een plek met een
verrassend rijke geschiedenis. Met de onthulling van een
nieuw infobord wordt die verborgen wereld voortaan zichtbaar gemaakt voor bezoekers.
Wie vandaag door Donderslag wandelt, ziet vooral natuur. Maar onder die ogenschijnlijk rustige omgeving schuilt een
indrukwekkend archeologisch landschap.
Meer foto's“Onder onze voeten zitten resten van wat archeologen Celtic Fields noemen,” klonk het bij de start van het evenement. Het gaat om kleine, vierkante akkertjes uit de ijzertijd, aangelegd door mensen die hier zo’n 2.500 jaar geleden leefden en werkten.
Grootste archeologische landschap van Vlaanderen
Die prehistorische akkers vormen samen het grootste archeologische monument van Vlaanderen. Verspreid over honderden hectaren lagen ooit duizenden kleine percelen, omgeven door lage walletjes die ontstonden door jarenlang landbouwgebruik. Vandaag zijn die structuren nauwelijks zichtbaar, maar dankzij moderne technieken zoals Lidar-laseropnames konden ze opnieuw in kaart worden gebracht.
Na decennia van onderzoek kreeg het gebied eind 2024 officieel een beschermde status als archeologische site. “Dat was eigenlijk geen verrassing meer,” klonk het. “De unieke waarde van dit landschap werd de voorbije veertig jaar steeds duidelijker.”
Van klein bordje naar groot verhaal
Die bescherming bracht ook een praktische vraag met zich mee: waar hang je het officiële erkenningsbordje in een landschap zonder gebouwen? Dat leidde tot een creatief idee.
“Normaal schroef je zo’n bordje tegen een gevel of een kasteel,” werd toegelicht. “Maar hier staan we midden in de natuur. Zo groeide het idee om een infobord te maken dat het volledige verhaal vertelt.”
Samen met de gemeente Oudsbergen en het Regionaal Landschap Kempen en Maasland werd dat idee uitgewerkt tot een informatiepunt waar wandelaars nu kunnen stilstaan bij het verleden onder hun voeten.
“Een archeologische goudmijn”
Burgemeester Ilse Wevers benadrukte het unieke karakter van de site. “Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat we hier op een archeologische goudmijn staan,” zei ze trots. “Dit is erfgoed van wereldallure.”
Ze wees erop dat het landschap niet alleen een blik biedt op het verleden, maar ook op de identiteit van de regio. “Hier komen we dicht bij onze voorouders. We leren hoe zij leefden, hoe ze landbouw bedreven en hoe hun samenleving georganiseerd was. Het opent als het ware een deur naar ons diepste verleden.”
Volgens de burgemeester past dit project perfect binnen de bredere ambitie van Oudsbergen om erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken.
“We zijn trots op onze natuur, maar ook op ons erfgoed. Met deze plek hebben we er opnieuw een belangrijke historische hotspot bij.”
Beleving centraal
Schepen van toerisme Marco Goossens legde de nadruk op de beleving voor bezoekers. “Toerisme gaat niet alleen over ergens zijn, maar ook over iets beleven,” zei hij. “Niet alleen kijken, maar ook begrijpen.”
Voor hem heeft de plek ook een persoonlijke betekenis. “Ik kwam hier als kind al wandelen met mijn vader, en vandaag doe ik dat met mijn eigen zonen. Maar pas nu beseffen we echt wat hier onder onze voeten ligt.”
Het nieuwe infobord noemt hij dan ook “een venster naar het verleden”. “Plots ontdek je dat je wandelt door 2.500 jaar geschiedenis. Het landschap krijgt een extra laag, een extra betekenis. En dat maakt Oudsbergen zo bijzonder.”
Decennia onderzoek
De ontdekking en het onderzoek naar de Celtic Fields in Donderslag gaan al meer dan veertig jaar terug. Archeoloog Guido Creemers nam de aanwezigen mee in dat verhaal.
Begin jaren 80 vermoedde hij op basis van luchtfoto’s dat er prehistorische akkers in het gebied lagen. Die hypothese werd aanvankelijk met scepsis onthaald, maar verder veldonderzoek en latere technologische doorbraken gaven hem gelijk.
“Met Lidar-beelden konden we onder het bos kijken en zagen we duidelijk de structuren van kleine akkers van ongeveer 40 op 40 meter,” legde hij uit. “Dat was een primeur voor België.”
Vandaag weet men dat het Kempens Plateau, van Zutendaal tot aan de Nederlandse grens, bezaaid is met dergelijke akkercomplexen. “Het gaat om een archeologisch landschap op megaschaal,” aldus Creemers. “Misschien wel een van de grootste in Europa.” En hij voegde er, al dan niet met een kwinkslag aan toe: "Unesco-status waardig."
Landschap met toekomst
Opvallend is dat het verleden ook inspiratie kan bieden voor de toekomst. De kleinschalige akkers met houtwallen vormen volgens experts een duurzaam landbouwmodel dat opnieuw relevant kan worden.
“Die oude structuren tonen hoe mens en natuur in evenwicht konden samenleven,” klonk het. “Dat kan ook vandaag nog inspirerend zijn.”
Erfgoed voor iedereen
Met de onthulling van het infobord wordt dat rijke verleden nu toegankelijk voor iedereen. Wandelaars, fietsers en ruiters kunnen voortaan even halt houden en ontdekken dat ze zich op een bijzondere plek bevinden.
“Wat we vandaag doen, is meer dan een bord onthullen,” besloot schepen Goossens. “We maken ons verleden zichtbaar en geven het door aan toekomstige generaties.”
En zo krijgt Donderslag er, naast zijn natuurlijke schoonheid, een nieuwe dimensie bij: die van een landschap vol verhalen, dat wacht om ontdekt te worden.