Vanochtend was gedeputeerde voor Milieu en Natuur Bert Lambrechts te gast in onze stad, meer bepaald in de vloeiweiden op de Kolonie. Dit naar aanleiding van twee feiten. Enerzijds de publicatie van een bijzonder artikel over deze vloeiweiden en de biodiversiteit aan planten die er voorkomen, anderzijds omwille van het feit dat een internationale werkgroep volgende maand bij Unesco een aanvraag gaat indienen om de traditionele graslandbevloeiing van een tiental plaatsen in Europa, waaronder die van Lommel, een plaats te bezorgen op de UNESCO-lijst van het immaterieel erfgoed van de mensheid. Wie echt alles wil weten over deze vloeiweiden en de plantensoorten daar, kan het omstandige artikel hier lezen of downloaden.
De vrijwilligers van de Limburgse Koepel voor Natuurstudie (LIKONA) hebben alle restanten van de vloeiweiden of wateringen in Noord-Limburg in kaart gebracht en de planten die er voorkomen grondig geïnventariseerd. Dat leverde een indrukwekkende lijst van 484 soorten op waarvan 16 % beschreven staat als “karakteristiek en/of zeldzaam”. De bonte krokus is één van die bijzonderheden. Dit kleurrijke plantje treffen we van nature in de weilanden van de Alpen aan. Eind februari-begin maart bloeit de krokus evenwel dichtbij huis, namelijk in de vloeiweiden van Lommel. De bonte krokus is daar in goed gezelschap van Haspengouwse soorten en Kempense zeldzaamheden. Hun voorkomen heeft alles te maken met een oud agrarisch-economisch gebruik dat in de Kempen gangbaar was: het bevloeien van graslanden.

“De vrijwilligers van LIKONA zijn natuurliefhebbers die van natuurstudie een passie hebben gemaakt,” wist de gedeputeerde van Milieu en Natuur. “Hun inspanningen leveren waardevolle gegevens en inzichten op waar we in ons provinciaal natuurbeleid rekening mee kunnen houden. Vanuit het Provinciaal Natuurcentrum coördineren en ondersteunen we het LIKONA-netwerk en zorgen voor de nodige publicaties. Dat kan van alles zijn: een jaarboek, boeken of artikels zoals  De wateringen in Noord-Limburg geschreven door Robert Berten en Albert Jansen. De wateringen van Noord-Limburg vertelt over de werking van de Kempense wateringen en de plantenspeurtocht van onze LIKONA-onderzoekers.” Lambrechts beklemtoonde: “Door resultaten te publiceren, krijgt iedereen in inkijk in wat onze LIKONA-vrijwilligers doen en in de bijzondere natuur van de wateringen.”  

Albert Jansen van Natuurpunt had het over het ontstaan van de wateringen in Noord-Limburg, en benadrukte ook het belang van het witteren. “Voor dit witteren kreeg het cultuurhistorisch landschap van de vloeiweiden in Lommel in 2021 een eervolle vermelding op de onroerend erfgoedprijs van de Vlaamse overheid. Bovendien is het witteren sinds 2019 toegevoegd aan de Vlaamse inventaris immaterieel erfgoed.

Robert Berten van de plantenwerkgroep van LIKONA vulde aan: “De restanten van de Kempense wateringen zijn ecologisch heel erg waardevol. We hebben in totaal 484 soorten gevonden met 77 karakteristieke en/of zeldzame soorten. En als je weet dat het in Limburg heel slecht gesteld is met de typische planten van de weilanden, dan kunnen we alleen maar beklemtonen hoe belangrijk deze graslanden wel zijn.”