In Pelt werd
Wapenstilstand vandaag op vier plaatsen herdacht. De eerste plechtigheid vond om 9.30 uur plaats in
Lindel-Hoeven. Een kwartier later vertrok aan de kiosk op de
Oude Markt in Overpelt een stoet naar het Monument der Gesneuvelden, waar een bloemenhulde volgde en de Last Post en de volksliederen weerklonken.
Om 10.30 uur volgde een gelijkaardige plechtigheid in de
Norbertinessenlaan. De herdenkingen werden afgesloten in
Sint-Huibrechts-Lille, waar om 11 uur een viering begon, gevolgd door een bloemenhulde, de Last Post en toespraken.
Vooral de toespraak van burgemeester Dennis Fransen maakte indruk. Verschillende lezers vroegen ons om die integraal te publiceren. Bij deze:
Beste aanwezigen,
“Zou een heel klein beetje oorlog soms niet beter kunnen zijn?”
Bekende woorden van Peltenaar Stijn Meuris en zijn band Noordkaap. Opmerkelijke woorden ook: want kan oorlog, ook al is het maar een heel klein beetje oorlog, ooit beter zijn?
Het lied gaat niet over een echte oorlog, maar over de spanningen tussen mensen. Tussen geliefden, in gezinnen, tussen vrienden of buren. Over frustraties die zich opstapelen, over dingen die onuitgesproken blijven. En over de vraag of een stevige ruzie soms niet beter is dan al die opgekropte gevoelens.
Ruzie maken is best wel menselijk.
We zijn het niet altijd met elkaar eens. We botsen, discussiëren, worden boos of verdrietig. Soms zeggen we dingen waar we later spijt van hebben. Maar een ruzie hoeft geen breuk te zijn. Mensen hebben de bijzondere gave om elkaar te kunnen kwetsen en toch opnieuw toenadering te zoeken. Ze kunnen hun ongelijk toegeven, excuses aanbieden en proberen opnieuw te beginnen.
Wanneer we die mogelijkheid niet meer zien, wordt het gevaarlijk. Wanneer het niet meer gaat om een meningsverschil op te lossen, maar om de ander koste wat het kost te verslaan, te vernietigen. Wanneer we de ander niet langer als mens zien, maar enkel nog als vijand.
In zo’n oorlog wordt elke tegenstelling nog veel groter.
We spreken plots niet meer over individuele mensen, maar over landen, volkeren, religies en ideologieën. Over grenzen, grondgebied en belangen. Over wie gelijk heeft en wie moet wijken.
En ergens onderweg verdwijnt de mens uit beeld...
De buurman wordt een vijand. Een kind wordt een slachtoffer van een conflict. Een mensenleven wordt herleid tot een cijfer in het tv-journaal.
Ruzie maken is best wel menselijk, zei ik net. Maar oorlog, beste mensen, is de meest verregaande vorm van ontmenselijking die we kennen.
Onlangs bezocht ik het museum aan de Brug van Vroenhoven, in Riemst. Daar las ik een uitspraak van de Nederlandse schrijver A. den Doolaard:
“De eerste dode in elke oorlog is het gezond verstand.”
Gezond verstand is iets heel menselijks. Het is ons vermogen om zelf na te denken, om te twijfelen, om gevolgen af te wegen. Om te beseffen dat achter elke overtuiging, achter elk uniform nog altijd een mens schuilgaat.
En toch lijkt dat gezond verstand in oorlogstijd zo gemakkelijk te verdwijnen.
Mensen die elkaar nooit ontmoet hebben, worden elkaars vijanden. Beslissingen die in vredestijd ondenkbaar zouden zijn, worden plots vanzelfsprekend. En geweld dat niemand in zijn eigen straat zou aanvaarden, wordt op wereldschaal gerechtvaardigd.
Dat is wat de geschiedenis ons leert en de reden dat we hier vandaag samenkomen.
Want oorlog maakt mensen anoniem. Oorlog ontmenselijkt hen en herleidt hen tot soldaten, slachtoffers en statistieken.
Vandaag doen we hier precies het tegenovergestelde: we geven hen opnieuw een naam.
Geen anonieme slachtoffers. Geen cijfers. Maar Peltenaren zoals u en ik met een naam, een familie, dromen en een toekomst.
Ik wil dan ook iedereen bedanken die zich jaar na jaar inzet om op 11 november de herinnering aan onze oorlogsslachtoffers levend te houden.
Dank ook aan alle aanwezigen, en in het bijzonder aan de kinderen en jongeren die vandaag mee herdenken. Jullie maken vast ook weleens ruzie. Op de speelplaats, met een broer of zus, met je ouders of met een vriend. Maar wat ik hoop, is dat jullie nadien ook opnieuw de hand kunnen reiken. Dat jullie soms gewoon 'sorry' kunnen zeggen. En dat jullie daarna weer samen kunnen spelen.
Want dat lijken grote mensen vandaag de dag soms te vergeten: je kunt ruzie maken zonder elkaars vijand te worden. Niet elke ruzie hoeft een oorlog te zijn.
Beste aanwezigen,
Ik begon met de vraag of een heel klein beetje oorlog soms niet beter zou kunnen zijn.
Een beetje ruzie, een stevig meningsverschil, dat kan soms nodig zijn om weer vooruit te kunnen.
Maar een heel klein beetje oorlog?
Dat bestaat niet. Niet voor wie erdoor getroffen wordt. Niet voor wie een ouder, een kind of een geliefde verliest. Niet voor wie zijn thuis en zijn toekomst ziet verdwijnen.
En misschien moeten we de vraag van Stijn Meuris daarom vandaag maar eens omdraaien.
Zou een heel klein beetje gezond verstand soms niet beter kunnen zijn?
Want als het gezond verstand het eerste slachtoffer van iedere oorlog is, dan is het onze verantwoordelijkheid om het niet verloren te laten gaan.
Uit respect voor de mensen die we vandaag herdenken. En uit verantwoordelijkheid voor wie na ons komt.
Dank u wel.
Dennis Fransen