Een Spanjaard doet het schattig. Een Amerikaan met stijl. Een Fransman doet het een beetje boertig en wij doen het bedachtzaam. Maar iedereen doet het. De ene al wat meer dan de andere. Soms al wat nadrukkelijker. Bij momenten kan het irritant worden tot zelfs ongewenst. Euhm?
Inderdaad: euhm! Overal ter wereld kramen mensen klanken uit om tijdens het praten wat tijd tot na te denken te nemen zonder dat het gesprek stilvalt. Raar is nu dat dit cultureel bepaald is. We doen het allemaal anders, maar wel volgens de ongeschreven regeltjes van de cultuur waarin we leven.
Neem nu Spanjaarden. Spaans is een snelle, explosieve taal. Een Spanjool lijkt altijd maar te ratelen, alsof zijn tong een elastiekje is. Spaans ratelt en dendert als een kind dat op een driewielertje van de berg af fietst. Zowel de zender als de ontvanger moeten razendsnel denken en dat lijkt aardig te lukken. Maar als ze een andere taal moeten spreken, dan gaat het tempo met vijf versnellingen naar beneden en verschijnt er heel vaak een lange, overpeinzende “ie…”-klank tussen de zinnen. Dit geeft hun tijd om in het interne woordenboek naar de juiste woorden te zoeken. “I am iiiieeeeee from iiiiieeee Barcelona iiiieee”. Best schattig.
Het nadenkwoord van een Amerikaan kan ik omschrijven als “Aahum”. Dat is verrassend stijlvol voor een volk dat op restaurant naar de Mac Donalds gaat. Het is eigenlijk een tweeklank, waarbij de twee klanken onverstoord in elkaar overvloeien. Ze beginnen met hun mond groot open te zetten met de onderkaak een beetje naar voor geschoven als een kikker die net een vlieg naar binnen gaat werken en dan hoor je “aa” die vervolgens naadloos overgaat in ”mmmm”, maar waartussen toch een kleine en subtiele “h”-klank verschijnt die ook weer een stille “u” tevoorschijn tovert en dat allemaal in één vloeiende beweging. Stijlvol!
De Fransman daarentegen, waarvan je enige klasse zou verwachten, zakt helemaal door de mand bij het ‘in-chat’ nadenken. Het land met de haute cuisine verlaagt zich op dit vlak tot ‘basse communication’. Hun “euhm” leunt dicht aan bij die van ons, maar wordt zo hard achter in de keel gegorgeld, dat je alle daar aanwezige slijmen hoort loskomen. Boertig!
Dan doen wij het zo slecht nog niet. Bij ons is “euh” of “euhm” het meest gangbare, maar we spreken het van voor in de mond uit en zetten het vooral functioneel in. Het klinkt niet bijzonder kleurrijk, maar verraadt daardoor geen onzekerheid of onbeleefdheid of wat dan ook. Het is eerder neutraal en doet enkel wat moet: “Geef me aub even een momentje om te peinzen.” Maar dat kan korter en efficiënter: “Euhm”.
Dus, al bij al, hebben wij nog iets om trots op te zijn naast onze bieren, chocolade, beiaarden en ons nationale elftal, dat Pumrt mooi euhm te kakken heeft gezet.
Aahum!
Jan Verheyen