Ik heb een probleem met knopjes die je moet aanzetten om iets uit te zetten. Zo zit er op mijn gsm een klein schuifknopje, links van boven, waarmee je het ding op “stille modus” kan zetten. Je kan er dus de stilte mee aanzetten. Daar heb ik moeite mee, want dan zet je eigenlijk “niets” aan. In mijn hoofd dienen knopjes net om “iets” aan te zetten. Dit knopje op mijn mobiele telefoon zet heel mijn wereld op zijn kop!
Stel je onze wereld eens voor alsof iemand ergens honderden kilometers boven onze hoofden rond de aarde cirkelt in een zelfgemaakte satelliet met voor zich allemaal schermen en een paneel met schuif-, draai- en drukknopjes. Eigenlijk zitten er twee wezentjes aan de knoppen: eentje doet de dagdienst, de andere de nachtdienst. Bij de wissel van de wacht overlopen ze de gebeurtenissen en dat wordt allemaal netjes gedocumenteerd. Een gezellig overleg met de nodige dosis cafeïne en koekjes en bij gelegenheid zelfs merci’kes.
Je zou je kunnen afvragen waarom iemand de nachtdienst moet doen, want je zou ook gewoon alles even ‘on hold’ kunnen zetten, maar dan hebben ze in het ochtendjournaal op de radio niets te vertellen.
De afgelopen maanden zijn ze wel creatief aan de slag gegaan daar boven: de schuifknop ‘oorlog’ zijn ze stilletjes naar boven aan het schuiven; het knopje ‘geloofwaardigheid justitie’ gaat dan weer naar beneden; bij de schuif ‘populariteit extreem-rechts’ brandt al een tijdje een rood waarschuwingslampje, net zoals bij het schuifje ‘desinformatie’. Die twee knopjes staan dicht bij elkaar in de buurt, net zoals het aan/uit-knopje ‘propaganda’, dat diep ingedrukt is.
Ik vraag me af of er ook zo’n dubieus knopje op het paneel staat zoals op mijn gsm, zoiets waar je uit mee aanzet. Dat zou bijvoorbeeld ‘domme modus’ kunnen zijn. De wereld blijft dan gewoon draaien, maar er wordt niet meer nagedacht. Gezond verstand verdwijnt als sneeuw voor de zon. Wat dan overblijft, is willekeur.
Mocht dit knopje bestaan, dan lijkt het wel dat die twee ambtenaren in het controlecentrum dat regelmatig wel eens indrukken. Misschien doen ze dat omdat ze ook niet goed weten wat dat knopje betekent en dan maar eens willen uitproberen. En wij zien het dan hier op aarde gebeuren: getouwtrek over een ijsmassa, genaamd Groenland, een nakende handelsoorlog, oorlogsretoriek in Europa, maar ook een massa domme filmpjes op sociale media, hersenloos gamen, leven en werken op automatische piloot…
Wie kan waarheid nog van leugen onderscheiden? Wie kan het verschil tussen kunst en kitsch nog maken? Wie kan nut nog tegenover vermaak afzetten? Wie ziet het contrast tussen noodzaak en futiliteit? Wie herkent fictie nog tegenover feit? Wie weet nog waar het allemaal draait?
Staat knopje aan uit? Uit aan? Aan aan? Uit uit?
Jan Verheyen