Jarenlang was het een droom, daarna werd het vijf jaar lang schrijven, schrappen en herschrijven. Vorige week zag
Lut Van Winkel haar eerste boek dan eindelijk letterlijk van de persen rollen. In
Hell(o) Cuba blikt de Peltse terug op een soloreis naar Cuba die helemaal anders verliep dan ze vooraf had gedacht. Wat veertien dagen avontuur moesten worden, eindigde al na tien dagen. Zestien jaar later werd haar reisdagboek de basis voor haar debuut.
Een boek schrijven stond al lang op het verlanglijstje van Lut Van Winkel. Als jong meisje droomde ze er zelfs van om schrijfster te worden.
Toch begon ze aanvankelijk aan een heel ander verhaal: dat van Gerard Van Vlierden, een kleurrijke figuur uit de streek en familie van haar overleden echtgenoot. Dat manuscript raakte voor ongeveer een derde klaar, maar bleek niet eenvoudig om te schrijven.
Tijdens een opleiding bij een schrijfcoach kreeg Lut op een dag de opdracht om iets te schrijven wat ze nog nooit eerder had neergeschreven. Op haar schrijfplek thuis vond ze toevallig het dagboek terug dat ze tijdens haar reis naar Cuba had bijgehouden. Ze werkte één fragment uit. De reacties waren positief. Daarna volgde dag twee, en vervolgens de rest. "Toen dacht ik: misschien moet ik hier gewoon een boekje van maken. Het was gemakkelijker omdat het mijn eigen verhaal was.”
Alleen naar Cuba
De reis dateert van de jaarwisseling 2009-2010. Alleen reizen was voor Lut toen allerminst uitzonderlijk. Ze had al heel wat van de wereld gezien, reisde met de rugzak en nam zelfs deel aan Peking Express. „Ik dacht: als je dat kunt, zonder eten, liftend en soms slapend op de grond, dan kun je alles aan.”
Maar Cuba bleek een ander verhaal.
Lut voelde zich er als alleenreizende vrouw voortdurend geviseerd. Niet zozeer om haar persoonlijke veiligheid, zegt ze, maar vooral om haar geld. Ze vertelt over mensen die zich spontaan bij haar voegden en drankjes bestelden die uiteindelijk op haar rekening terechtkwamen, en over taxiritten waarbij een vooraf afgesproken prijs onderweg plots werd verhoogd.
„Ik moest constant op mijn hoede zijn en dat was ik niet gewend. Daar ben ik toch een stuk van mijn naïviteit kwijtgeraakt.”
Na tien dagen was voor haar de maat vol. Een bedreigende situatie gaf uiteindelijk de doorslag om haar geplande reis van veertien dagen voortijdig af te breken.
Die ervaring verklaart meteen de titel. In Hell(o) Cuba is de 'o' bewust klein gehouden: achter het vriendelijke 'hello' gaat ook 'hell Cuba' schuil.
Niets verzonnen
Het boek volgt haar reis chronologisch, van dag tot dag. Er zitten mooie en grappige momenten in, maar ook ervaringen waarop Lut achteraf minder trots is. Ze heeft die bewust niet weggepoetst.
„Er zit niets fictiefs in. Soms dacht ik bij het herlezen: zo ken ik mezelf niet, of daar viel ik mezelf toch tegen. Maar dat was wie ik toen was. We zijn allemaal mensen.”
Ook haar taal heeft ze niet volledig gladgestreken. Lut wilde dat haar eigen stem en haar Neerpeltse achtergrond herkenbaar bleven. Daarom duiken in het boek bewust 'ge' en 'uw' op. „Zo schreef ik ook in mijn dagboek. Ik ga daar geen 'je' en 'jij' van maken, want dat ben ik niet.”
Vijf jaar schrijven
Van het teruggevonden dagboek tot het afgewerkte boek verstreken uiteindelijk zowat vijf jaar. Lut volgde schrijfweken en maakte deel uit van een schrijfgroep, waar deelnemers elkaars teksten lazen en becommentarieerden. Vooral schrappen en tot de kern komen bleek een uitdaging.
„Ik heb schrijven echt onderschat. Ik dacht eerst: dat doe ik er wel even bij. Maar schrijven is een job. Als ik eenmaal in de flow zit, vergeet ik soms zelfs te eten.”
Ze brengt het boek in eigen beheer uit. Redactie, correcties en heel wat van de voorbereiding nam ze zelf voor haar rekening. Ook de verkoop wil ze grotendeels zelf aanpakken. Dat commerciële schrikt haar niet af: Lut baatte vroeger een winkel uit en is bij heel wat Noord-Limburgers ook nog bekend van haar deelnames aan Peking Express en Komen Eten.
Voor dochter en kleindochters
Toch begon ze niet aan Hell(o) Cuba met verkoopcijfers in haar hoofd. De belangrijkste lezers stonden vooraf al vast.
„Ik wilde voor mijn dochter en mijn twee kleindochters een boek nalaten. Als heel jong meisje wilde ik schrijfster worden. Een boek schrijven was nog een van de dingen die ik absoluut eens wilde doen.”
Op 15 november volgt een boekvoorstelling in zaal De Peel. Lut kiest daarbij niet voor een klassieke auteurslezing, maar koppelt haar debuut aan een brunch. Bezoekers kunnen uit verschillende formules kiezen, met uiteraard ook een knipoog naar Cuba in de vorm van een mojito.
En daarna? Misschien komt dat andere manuscript toch opnieuw uit de kast. Het verhaal over Gerard Van Vlierden en het Noord-Limburgse smokkelverleden blijft haar intrigeren. „Het zijn verhalen over wat mensen vroeger allemaal deden en durfden. Dat maakt mij opnieuw hongerig om te schrijven.”
Maar eerst mag Lut genieten van haar debuut. Sinds vorige week is Hell(o) Cuba niet langer een verzameling herinneringen, dagboekaantekeningen en teksten op haar computer. Haar eerste boek is er.
Meer info over het boek en de brunch van 15 november op de Facebook-pagina van Lut
(Foto's onder: Bea Van Winkel)