Mijn vorig artikel werd op 15 augustus gepubliceerd en was dus – toepasselijk – aan de Onze-Lieve-Vrouwstraat gewijd.
In dat artikel ging het ook over de Mariadevotie zoals die beleden wordt aan ‘Het Fonteintje’ in Koersel, in de volksmond veel beter gekend als ‘Koersels Kapelleke’. Aan de oorsprong van dit bedevaartsoord ligt een legende die teruggaat tot 1826.
Volgens de overlevering bevond
Jan Nicolaas Swartebroukx zich toen met paard en kar op de uitgestrekte heide in Koersel. Hij voelde zich plots heel ziek worden en dacht dat hij ging sterven. Daarom riep hij de hulp van de heilige maagd Maria in. Terstond vond hij een bron, dronk van het water en genas. In latere tradities werd er zelfs een precieze datum op deze ‘wonderlijke’ geplakt. Het zou 5 mei 1826 geweest zijn.
Uit dankbaarheid maakte Jan een Mariabeeldje, plaatste dat in een kastje en maakte dat vast aan een staak.
Vandaar de naam
Onze-Lieve-Vrouw aan de Staak.
De plaats lag langs een toendertijd vrij drukke landweg tussen Koersel en Hechtel. Verhalen over deze en andere bijzondere genezingen droegen ertoe bij dat de plek snel bekend werd. Dit wekte ook de belangstelling van de pastoor van Koersel. En daarom werd er in 1828 een eerste lemen kapel gebouwd. En een jaar later gaf het bisdom de toestemming voor bedevaarten naar die kapel, die in 1833 vervangen werd door een stenen kapel. Die was weliswaar kleiner dan de huidige.
In de tweede helft van de 19de eeuw groeide het Fonteintje stelselmatig uit tot een gekend regionaal bedevaartsoord. Vooral als mensen getroffen werden door epidemieën of als het weer een goede oogst in de weg stond, kwamen mensen er Maria om hulp vragen.
Rond 1900 werd de omgeving verder ingericht als een soort Mariapark, met onder meer een processiepark en een plaats voor openluchtmissen.
In de jaren 30 van vorige eeuw werd de bestaande kapel te klein. Er werd dan ook een eenbeukig schip tegen de oude kapel aangebouwd. Het geheel werd in 1939 in gebruik genomen. De oorspronkelijke kapel werd daarbij het koor van het nieuwe gebouw.
In 1963 ontstond ‘Het Fonteintje’ zoals we het vandaag kennen: de gemeente Koersel richtte rond het bedevaartsoord ook het recreatieoord ’t Fonteintje in, met een uitkijktoren, een speeltuin, wandel- en fietspaden enz. Zo werd het gebied naast bedevaartsoord ook een populaire ontspanningsplek.
De naam 't Fonteintje is dus eigenlijk afkomstig van de bron die aan de basis stond van het Mariabedevaartsoord.
De grote bedevaarten zijn sinds ongeveer de jaren '80 sterk teruggelopen, maar de Mariadevotie is niet verdwenen. Er worden nog altijd vieringen en bedevaarten gehouden, zoals de Kaarsjesprocessie op de vooravond van Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart en ’s anderendaags de viering van de ten hemel opneming van Maria.
Bovendien is de kapel sinds februari 2018 vastgelegd als bouwkundig erfgoed en recenter, eerder dit jaar, werd het
200-jarig bestaan van het Koersels Kapelleke gevierd.
(Danny Boelanders - foto Gust Ischen) Bronvermelding: Beringen.be, Inventaris.OnroerendErfgoed.be, NieuwsHeusdenZolder.be en Volkskunde-Limburg.be